Hội chứng thận hư: Nguyên nhân, triệu chứng và chế độ ăn trong quá trình điều trị

Hội chứng thận hư được biết tới bởi các tổn thương ở cầu thận do các bệnh lý gây ra. Bệnh khiến cho protein bị thoát ra bên ngoài cùng nước tiểu qua màng lọc của các cầu thận. Dấu hiệu thường thấy là cơ thể người bệnh bị phù nề nhanh chóng.

Bệnh học hội chứng thận hư được chẩn đoán khi xuất hiện các tổn thương ở thận. Nếu không sớm phát hiện và điều trị một cách tích cực, tiếp tục để protein thoát ra ngoài sẽ rất nguy hiểm, gây ra các biến chứng khó lường.

Hội chứng thận hư là bệnh gì?

Hội chứng thận là hiện tượng protein niệu bị mất quá nhiều qua đường tiểu (các albumin). Những protein này bị mất sẽ gây ra hiện tình trạng protein trong máu giảm theo. Ngoài ra, protein có vai trò quan trọng trong việc giữ nước ở trong các mạch, khi protein trong máu giảm tới ngưỡng nhất định, nước sẽ bị thoát ra từ mạch qua mô kẽ, đây chính là nguyên nhân gây phù nề ở người bệnh. Tình trạng phù này có thể xảy ra ở nhiều vòng cơ thể khác nhau, nhưng thường thấy nhất là ở: Chân, bọng mắt, bụng và bìu.

hoi-chung-than-hu-la-gi
Hội chứng thận hư là một căn bệnh mạn tính

Triệu chứng của hội chứng thận hư

Tuy không đau đớn, nhưng các dấu hiệu của hội chứng thận hư lại gây cho người bệnh cảm giác căng thẳng và khó chịu khi bị phù. Các triệu chứng ban đầu chủ yếu là sự tích tụ nước dưới da, gây phù bọng mắt và mắt cá chân. Cơ thể sau đó sưng dần lên, bụng trương lên. Lượng nước tiểu từ đó cũng giảm dần và có thể kèm theo bọt lâu tan. Một vài triệu chứng có thể gặp bao gồm: người bệnh chán ăn, cơ thể suy nhược và cảm thấy lo lắng. Mặt khác, người bệnh luôn có chỉ số huyết áp cao, cao hơn nhiều so với người thường bởi sự tổn thương ở thận.

Nguyên nhân gây hội chứng thận hư

Nguyên nhân gây thận hư rất đa dạng, có thể do các bệnh thận nguyên phát như viêm cầu thận, thay đổi nội tiết tố, viêm màng thận… Hoặc bệnh có thể xảy ra khi các bệnh hệ thống ảnh hưởng tới các cơ quan khác bên ngoài thận. Một vài bệnh có thể dẫn đến hội chứng thận hư cụ thể như sau:

Nguyên nhân đặc trưng của bệnh hội chứng thận hư:

  • Bệnh thận thay đổi tối thiểu
  • Viêm cầu thận khu trú
  • Viêm màng thận
  • Bệnh thận do di truyền

Nguyên nhân thứ cấp bao gồm:

  • Tiểu đường
  • Kháng thể allo từ liệu pháp thay thế enzyme
  • Bệnh lupuss ban đỏ
  • Tiền sản giật
  • Nhiễm virus (ví dụ: viêm gan B, viêm gan C, virus gây suy giảm miễn dịch ở người [HIV])
  • Amyloidosis và paraproteinemias

Những người có nguy cơ cao bị hội chứng thận hư

Thận hư có thể xảy ở ở cả trẻ em và người lớn, từ nam đến nữ, không phân biệt chủng tộc… Nó có thể ở dạng đặc trưng hoặc ở dạng bệnh có liên quan tới thận hư. Các tình trạng như đái ra máu, suy giảm các chức năng thận cũng là một dạng, và được gọi với tên viêm cầu thận.

nguy-co-mac-hoi-chung-than-hu
Lạm dụng thuốc quá đà có thể dẫn tới thận hư

Hội chứng thận hư không chừa một ai, nhưng nam giới có tỉ lệ mắc bệnh cao hơn so với nữ. Ở trẻ em, bệnh thường xuất hiện ở độ tuổi từ 2-6, ngoài ra còn có những yếu tố khác ảnh hưởng tới bệnh, như:

  • Những người bị các bệnh như tiểu đường, lupus ban đỏ, FSGS…
  • Lạm dụng các loại thuốc chống viêm không Steroid.
  • Bị các bệnh do virus làm giảm hệ miễn dịch, ví dụ: HIV, Viêm gan B hoặc C, sốt rét…

Chẩn đoán hội chứng thận hư

Tiêu chuẩn chẩn đoán hội chứng thận hư

  1. Dấu hiệu phù nề cơ thể
  2. Protein niệu cao (hơn 3,5 g trong vòng 24 giờ)
  3. Protein máu giảm (dưới 60 g/lít), kèm theo albumin máu giảm (dưới 30 g/lít)
  4. Tăng cholesterol máu (từ 6,5 mmol/lít trở lên)
  5. Xuất hiện hạt mỡ lưỡng chiết, trụ mỡ có trong nước tiểu

Trong đó, nếu có đủ 2 tiêu chuẩn số 2 và 3, thì có thể khẳng định bị hội chứng thận hư, các tiêu chuẩn còn lại chỉ là điều kiện đủ.

Chẩn đoán thể lâm sàng

  • Thận hư thể đơn thuần: Khi có đã xác định được các tiêu chuẩn chẩn đoán, nhưng không có các dấu hiệu của tăng huyết áp. tiểu ra máu hoặc suy thận.
  • Thận hư thể không đơn thuần: Có xuất hiện của sự tăng huyết áp, tiểu ra máu, có dấu hiệu suy thận kèm theo các tiêu chuẩn chẩn đoán hội chứng thận hư ở trên.

Chẩn đoán hội chứng thận hư theo nguyên nhân

Có những điều dưới đây là nguyên nhân gây ra hội chứng thận hư nguyên phát, có thể dựa vào đó để chẩn đoán, bao gồm:

  • Các bệnh về cầu thận
  • Xơ hóa cầu thận
  • Viêm cầu thận màng tăng sinh
  • Viêm cầu thận màng tăng sinh gian mạch
  • Viêm cầu thận màng tăng sinh ngoại mạch

Ngoài ra còn có một số nguyên nhân gây thận hư thứ phát, như: Hút thuốc lá, môi trường độc hại, các bệnh rối loạn chuyển hóa,  các bệnh tự miễn, di truyền, ký sinh trùng, các bệnh ác tính, nhiễm trùng….

chan-doan-hoi-chung-than-hu
Cần phân biệt rõ tiêu chuẩn chẩn đoán thận hư và viêm cầu thận cấp

Chẩn đoán qua mô bệnh học

  • Bệnh lý cầu thận thay đổi tối thiểu
  • Bệnh viêm cầu thận màng
  • Bệnh viêm cầu thận tăng sinh ngoại mạch
  • Bệnh viêm cầu thận tăng sinh gian mạch
  • Bệnh viêm cầu thận màng tăng sinh
  • Bệnh viêm cầu thận mảnh, ổ

Các biến chứng

Dựa vào các biến chứng cũng có thể chẩn đoán được bệnh thận hư, ví dụ các biến chứng thường gặp:

  • Nhiễm khuẩn: Viêm phúc mạc, viêm mô tế bào là những biến chứng đặc trưng nhất.
  • Tắc mạch (do huyết khối – cục máu đông): Kể cả tắc tĩnh mạch cấp hoặc mãn tính, hiếm gặp hơn có thể là tình trạng tắc mạch phổi.
  • Rối loạn điện giải
  • Suy thận cấp
  • Thiếu hụt dinh dưỡng trầm trọng
  • Suy thận mạn tính

Hội chứng thận hư có nguy hiểm không?

Nếu phát hiện sớm và có biện pháp điều trị kịp thời thì hội chứng thận hư có thể kiểm soát  và điều trị được, mức độ nguy hiểm cũng vì thế mà giảm đi rất đáng kể.

Còn với trường hợp người bệnh không được phát hiện sớm, không có các biện pháp điều trị kịp thời và tuân thủ các chỉ định trong phác đồ điều trị thì hậu quả sẽ rất nghiệm trọng, công tác điều trị cũng vì thế mà khó khăn hơn, đặc biệt, nếu bệnh tiến triển lâu có thể dẫn tới suy thận, phải chạy thận hoặc phẫu thuật thay thế thận cho người bệnh.

Các biến chứng nguy hiểm khác có thể gặp

  • Giảm lượng canxi máu: Tình trạng này xuất hiện do việc giảm hấp thụ canxi từ ruột. Điều này có thể dễ dàng dẫn tới các cơn Tetani (tình trạng co cứng các đầu chi)
  • Suy dinh dưỡng: Đây là một trong những biến chứng đầu tiên của bệnh thận hư phải kể đến. Lượng protein qua đường nước tiểu mất đi nhiều. Cơ thể không thể sản sinh ra được lượng protein để bù cho lượng proteinn đã mất, kèm theo đó là những biểu hiện chán ăn do dịch ruột bị giảm, phù gan và nội tạng nên người bệnh sẽ rất dễ bị suy dinh dưỡng.
  • Nhiễm khuẩn: Khi mắc hội chứng thận hư sẽ có hiện tượng giảm IgM, IgG, giảm bổ thể trong máu do bị đào thải cùng với nước tiểu ra ngoài, cùng với tình trạng mắc suy dinh dưỡng sẽ làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn cho cơ thể. Người bệnh có thể mắc những bệnh nguy hiểm như viêm mô tế bào, viêm phổi, nhiễm khuẩn đường tiết niệu, zona, viêm phúc mạc tiên phát và các loại vi khuẩn khác,…
  • Tắc nghẽn tĩnh mạch: Lại là một trong những biến chứng nguy hiểm nữa của hội chứng thận hư. Tắc nghẽn tĩnh mạch thận có khoảng 50 -–60% trường hợp mắc bệnh bị tắc tĩnh mạch thận. Nguyên nhân gây nên biến chứng này được biết là do rối loạn đông máu ở bệnh nhân mắc bệnh thận hư.
hoi-chung-than-hu-co-nguy-hiem-khong
Hội chứng thận hư có nhiều biến chứng vô cùng nguy hiểm

Biến chứng nguy hiểm nhất là suy thận, bệnh nhân cần phải hết sức chú ý điều này: Rối loạn lượng nước và điện giải trong cơ thể, khả năng lọc máu giảm có thể khiến cho các chất độc và chất thải tích tụ nhiều trong máu.

Như vậy thì việc hội chứng thận hư có nguy hiểm không? Là điều mà không thể xem thường. Ai trong chúng ta cũng có thể mắc phải căn bệnh này. Vì thế khi phát hiện ra dấu hiệu của bệnh bạn cần đến ngay bệnh viện để có thể được khám và điều trị bệnh một cách kịp thời. Tuyệt đối không được tự ý sự dụng thuốc tại nhà mà không có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.

Thận hư nguy hiểm không?

Hội chứng thận hư có thể chữa được,tuy nhiên để điều trị triệt để thì rất khó. Thận hư diễn tiến bột phát,khi được điều trị sẽ thuyên giảm nhưng sau đó dễ tái phát.

Hiện nay, các cách điều trị thận hư thường nhằm vào mục tiêu thuyên giảm triệu chứng, hạn chế biến chứng. Bệnh nhân có thể áp dụng nhiều phương pháp chữa thận hư khác nhau nhưng phải theo sát chỉ định của bác sĩ.

Điều trị hội chứng thận hư

Bác sĩ sẽ kiểm tra huyết áp cho trẻ, đo chiều cao và cân nặng. Sau đó trẻ cần thực hiện xét nghiệm máu và nước tiểu để chẩn đoán. Sẽ không cần lấy quá nhiều máu và cơ thể sẽ tạo ra lượng nhiều hơn để thay thế lượng máu vừa lấy.

Nếu xác nhận người bệnh mắc hội chứng thận hư, bác sĩ thường sẽ cân nhắc kê đơn thuốc steroid cho bệnh nhân như: Prednisone và Prednisolone. Hầu hết các trẻ (80%) sẽ đáp ứng điều trị, hết hẳn tình trạng protein trong nước tiểu và hết phù trong 2 tuần đầu tiên.

phac-do-dieu-tri-hoi-chung-than-hu
Phác đồ điều trị hội chứng thận hư

Bệnh hội chứng thận hư được xem là thuyên giảm khi protein trong nước tiểu âm tính 3 ngày liên tiếp. Khi bệnh nhân có biểu hiện phù, thì có thể được kê thêm thuốc để giảm phù, thường là thuốc lợi tiểu. Nếu triệu chứng phù tăng trẻ có thể phải nằm viện và dùng lợi tiểu hoặc truyền albumin.

Tác dụng phụ khi điều trị hội chứng thận hư

Prednisone/prednisolone thường được kê trong thời gian ngắn nên rất ít tác dụng phụ có thể xuất hiện. Tuy nhiên, một số tác dụng phụ có thể xuất hiện bao gồm: người bệnh nhanh đói hơn dẫn đến tăng cân nhanh, thay đổi hành vi như hay cáu giận, tăng huyết áp, tăng đường máu, kích thích dạ dày.

Thuốc có thể gây đục thủy tinh thể nhỏ nhưng không ảnh hưởng đến thị lực của trẻ. Mặc dù xương của những trẻ điều trị với prednisone có thể giảm nhẹ lượng chất khoáng khi thực hiện các xét nghiệm đặc biệt (xét nghiệm kiểm tra mật độ xương), nhưng trẻ hội chứng thận hư đáp ứng với prednisone hiếm khi gãy xương hoặc tổn thương xương. Do đó điều trị các bệnh lý về xương của các người bị hội chứng thận hư không khác biệt với những trẻ khác.

Sau khi bệnh nhân đã thuyên giảm khi điều trị với prednison, có thể ăn những thức ăn tương tự như những mọi người bình thường. Một số người sẽ cảm thấy rất đói khi điều trị với prednisone và tăng cân nhiều. Do đó, những người bị hội chứng thận hư nên được khuyến khích sử dụng những thức ăn năng lượng thấp như: rau và hoa quả khi đói, thay vì ăn thức ăn năng lượng cao như: khoai tây chiên, bánh, bánh quy.

Hội chứng thận hư nên ăn gì?

Hội chứng thận hư cần một chế độ dinh dưỡng phù hợp, đầy đủ năng lượng nhưng không được nhiều muối… Cụ thể:

  • Giảm bớt lượng natri (ít muối) sẽ giúp giảm phù ở chân và tay
  • Ăn nhiều trái cây tươi và rau quả giàu chất xơ có thể giúp giảm cholesterol toàn phần và LDL – cholesterol xấu
  • Các sản phẩm từ sữa có nồng độ chất béo thấp (1% hoặc sữa gầy)
  • Ăn các protein nạc: Giảm thịt đỏ, tăng cường thịt gà và cá
  • Đôi khi bạn cần phải hạn chế lượng nước uống vào theo khuyến cáo của bác sĩ
  • Lượng protein ăn vào có thể cần tăng hoặc giảm theo chỉ định của bác sĩ
  • Rất ít trường hợp cần hạn chế kali, phospho ngoại trừ những bệnh nhân thận bị mất chức năng đã được xác nhận bởi bác sĩ chuyên khoa
che-do-an-hoi-chung-than-hu
Thận hư cần có chế độ ăn đặc biệt để tránh gây tổn thương thêm cho thận

Ví dụ thực đơn điển hình cho người bị hội chứng thận hư

Giờ ăn Thứ 2+5 Thứ 3+6+CN Thứ 4+7
7 giờ Cháo thịt nạc

Gạo 30g

Thịt nạc 20g

Phở thịt nạc

Phở 150g

Thịt nạc 30g

Miến thịt nạc

Miến 70g

Thịt nạc 30g

11 giờ 30 phút Cơm (gạo 150g)

Rau muống luộc 200g

Bắp cải nhồi thịt hấp (thịt 30g)

Gà luộc 80g

Nước cam (cam 200g, đường 20g)

Cơm (gạo 150g)

Thịt nạc luộc 30g

Cá chép hấp 70g

Su su luộc 200g

Thanh long 200g

Cơm (gạo 150g)

Trứng luộc 1 quả

Đậu phụ kho thịt cà chua:

đậu 50g, thịt nạc 30g

Bí xanh luộc 200g

Hồng xiêm 200g

17 giờ Cơm (gạo 150g)

Cá trôi kho (cá 70g)

Thịt xíu 30g

Rau cải ngọt luộc 200g

Cơm (gạo 150)

Bắp cải luộc 200g

Thịt gà rang 100g

Cơm (gạo 150)

Tôm rang 70g

Thịt xíu 30g

Su hào luộc 200g

20 giờ Chè bột sắn trân châu:

Bột sắn 30g, đường 30g

Chè bông cau: đỗ xanh 5g,bột sắn 30g, đường 30g Chè khoai lang:

bột sắn 30g

đường 30g

khoai 100g

Tổng hợp thực phẩm Gạo: 330g

Thịt nạc: 80g

Cá nước ngọt: 70g

Gà ta: 80g

Rau muống: 200g

Rau cải: 200g

Bột sắn: 30g

Đường: 50g

Cam: 200g

Bánh phở: 150g

Gạo: 300g

Thịt nạc: 60g

Cá chép: 70g

Gà: 200g

Su su: 200g

Bắp cải: 200g

Thanh long: 200g

Bột sắn 30g, đường 30g

Miến: 70g

Gạo: 300g

Trứng: 30g

Thịt nạc: 80g

Tôm: 70g

Đậu phụ: 50g

Bí xanh: 200g

Su hào: 200g

Hồng xiêm: 200g

Bột sắn: 30g

Đường: 30g

Khoai lang: 100g

Tổng hợp năng lượng Năng lượng: 1.959 Kcal

P: 81g

L: 25g

G: 352g

Na: 272mg

Năng lượng: 2.010 Kcal

P: 80g

L: 25g

G: 367g

Na: 226mg

Năng lượng: 1.953Kcal

P: 71g

L: 17g

G: 408g

Na: 416mg

Lưu ý: Mọi thông tin chia sẻ đều mang tính tham khảo, để có được lời khuyên hữu ích và phù hợp với mình, bạn nên tìm tới bác sĩ để khám và được phương pháp điều trị phù hợp nhất.

Tính thuần phác trong văn nghệ Đồng bằng sông Cửu Long quả thực có sức cuốn hút mạnh mẽ, bởi nó gắn với cách nghĩ, cách nói, với tính cách của người Nam Bộ. Nhiều nhà văn nhà thơ là người đang sống ở nông thôn, hoặc từng có quãng thời gian sống ở nông thôn, có điều kiện gần gũi với người nông dân tay lấm chân bùn, với đồng ruộng.